62 χρόνια από την πρώτη πενταμερή διάσκεψη του Λονδίνου

62 χρόνια από την πρώτη πενταμερή διάσκεψη του Λονδίνου

Άθως Κοιρανίδης, Μέλος Δ.Σ.

20 φεβρουαρίου 2021


Στις 19 Φεβρουαρίου 1959 πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο η πρώτη πενταμερής διάσκεψη για το Κυπριακό μεταξύ Μεγάλης Βρετανίας, Ελλάδας, Τουρκίας και αντιπροσώπων των δύο «κοινοτήτων» της Κύπρου κατά την οποία οι παρευρισκόμενοι υπέγραψαν τη «Βασική Διάρθρωση της Δημοκρατίας της Κύπρου», τη «Συνθήκη Εγγύησης» και τη «Συνθήκη Συμμαχίας μεταξύ της Δημοκρατίας της Κύπρου, της Ελλάδας και της Τουρκίας».  Οι συνθήκες αυτές είχαν μονογραφηθεί 8 μέρες πριν στη Ζυρίχη από τους πρωθυπουργούς της Ελλάδος Κωνσταντίνο Καραμανλή και της Τουρκίας Αντνάν Μεντερές καθ’ υπόδειξη των Βρετανών και στην απουσία των Κυπρίων.

Η πενταμερής του Λονδίνου ήταν στην ουσία μία «τυπική» διαδικασία αφού το αποτέλεσμά της ήταν προσχεδιασμένο από τους Βρετανούς και προσυμφωνημένο από την Τουρκία και την Ελλάδα. Το περιεχόμενο των συμφωνιών ουσιαστικά διασφάλιζε τα ακόλουθα.  Πρώτον, τερμάτιζε τον αντι-αποικιακό αγώνα της ΕΟΚΑ και ενταφίαζε οριστικά την εκδηλωμένη δια δημοψηφίσματος βούληση του κυπριακού λαού για ένωση με την Ελλάδα, καταπατόντας επίσημα το διεθνώς κατοχυρωμένο δικαίωμα για αυτοδιάθεση.  Δεύτερον, διασφάλιζε την συνέχιση της στρατηγικής σημασίας στρατιωτικής παρουσίας της Βρετανίας στο νησί. Τρίτον, εμβολίαζε το σύνταγμα της νεοσύστατης Κυπριακής Δημοκρατίας με τον θανατηφόρο ιό του ρατσιστικού διαχωρισμού που είχε επιβληθεί στον κυπριακό λαό κατά την τουρκοκρατία και είχε συντηρηθεί και μετεξελιχθεί από τους Βρετανούς κατά την αποικιοκρατία.  Τέταρτον, νομιμοποιούσε την καταπάτηση της συνθήκης της Λωζάνης με την οποία η Τουρκία είχε αποποιηθεί οιουδήποτε δικαιώματός της στην Κύπρο, δίνοντάς της μάλιστα εγγυητικό δικαίωμα μονομερούς επέμβασης.

Η δεύτερη πενταμερής πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο το 1964 μετά την τουρκανταρσία και η τρίτη στη  Γενεύη στις 8 Αυγούστου 1974, μεταξύ πρώτης και δεύτερης εισβολής.  Το 2004 πραγματοποιήθηκε στο Μπούρκεστοκ η τέταρτη πενταμερής και το Νοέμβριο 2016 πραγματοποιήθηκαν στο Μόντ Πελεραν 3 διαδοχικές πενταμερείς.  Η τελευταία πενταμερής πραγματοποιήθηκε στο Κράν Μοντανά το 2017.

Σε όλες τις πενταμερείς, όπως και σε όλες τις διεργασίες του ΟΗΕ που αφορούν το κυπριακό, κεντρικό οργανωτικό ρόλο είχαν και συνεχίζουν να έχουν οι Βρετανοί.  Από τη γένηση του Κυπριακού προβλήματος, οι πενταμερείς διασκέψεις αποτελούν το βασικό εργαλείο μέσω του οποίου τόσο οι Βρετανοί όσο και οι Τούρκοι υποσκάπτουν την Κυπριακή Δημοκρατία και συντηρούν διπλωματικά την κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου παρουσία τους στο νησί. Ως γνωστό, η παρουσία των Βρετανών στην Κύπρο μέσω των βάσεων έχει κριθεί από το Ανώτατο Δικαστήριο της Βρετανίας ως παράνομη και αποικιοκρατικό κατάλοιπο, ενώ η παρουσία των Τούρκων στην Κύπρο έχει καταδικαστεί τόσο από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ όσο και διεθνή δικαστήρια.

Σε κάποιες περιπτώσεις, η Κυπριακή πολιτική ηγεσία επιχείρησε να ξεφύγει από την Βρετανική παγίδα των πενταμερών διασκέψεων προβάλλοντας την εισήγηση για σύγκληση διεθνούς διάσκεψης με την παρουσία των μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, χωρίς όμως αποτέλεσμα αφού η μαεστρία της Βρετανικής διπλωμάτίας κατάφερε να ενταφιάσει αυτές τις προτάσεις επιβάλλοντας τις πενταμερείς.

Η αποφυγή των πενταμερών διασκέψεων πρέπει να αποτελεί βασικό στρατηγικό στόχο της Κυπριακής Δημοκρατίας και των Ελληνοκυπρίων, όπως βέβαια και η απαραίτητη εκπροσώπηση της Κυπριακής Δημοκρατίας σε κάθε διάσκεψη που την αφορά.  Δεδομένης της ταύτησης συμφερόντων Τουρκίας και Βρετανίας, είναι σημαντικό η επιρροή τους στα δρώμενα του κυπριακού προβλήματος να περιοριστεί με την εμπλοκή των υπολοίπων χωρών μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, πλείστες εκ των οποίων έχουν συμφέροντα αντικρουόμενα με αυτά του Βρετανοτουρκικού διδύμου.

Για κάποιους λόγους, οι εκάστοτε πολιτικές ηγεσίες της χώρας μας υποκλίνονται στα κελεύσματα των Βρετανών και ενεργούν ως εντολοδόχοι και φερέφωνά τους.  Η επιτυχία του αγώνα για απελευθέρωση, ανεξαρτησία και αυτοδιάθεση προϋποθέτει την απαλλαγή μας από τον έλεγχο και επιρροή της Βρετανίας. Αυτό εξυπακούει την δυναμική διεκδίκηση της αποχώρησης των Βρετανικών βάσεων από το νησί. Η δικαίωση της Δημοκρατίας του Μαυρικίου στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης  και η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Βρετανίας αποτελούν ισχυρά όπλα στην νομική φαρέτρα της Κυπριακής Δημοκρατίας τα οποία επιτέλους πρέπει να χρησιμοποιήσει.

Share this post

Leave a Reply

Your email address will not be published.